Onderzoeksplatform Draagvlak Ontwikkelingssamenwerking

Barometer

Vraag en aanbod

Effectiviteit

Media en draagvlak

ICT en nieuwe media

meer informatie over de onderzoeksluiken vindt u onder de betreffende noemers in het menu hierboven

Wat wordt er precies bedoeld met draagvlak? Hoe zou draagvlak kunnen worden gemeten? Lees meer!

Wat is draagvlak – een definitie

Het begrip draagvlak is niet makkelijk uit te leggen. Iedereen heeft waarschijnlijk een idee van wat het ongeveer inhoudt, maar zelfs de experts zijn er nog niet helemaal over uit. Een vaak gebruikte definitie komt van de Belgische hoogleraar Develtere en luidt: ‘de al dan niet door kennis gedragen houding en actie ten aanzien van een bepaald onderwerp.’ Het gaat in feite dus om een combinatie van steun voor en betrokkenheid bij een onderwerp.

Wat is draagvlak – een uitleg
De belangrijkste componenten van draagvlak zijn kennis, houding en gedrag. In hoeverre er draagvlak is voor een beleid of een project is af te leiden van de kennis, houding en gedrag van het publiek. Als het gaat om ontwikkelingssamenwerking zullen de volgende vragen dus van belang zijn:

Kennis
Hoeveel weten mensen over ontwikkelingssamenwerking? Wat hebben ze in de media of in de klas gehoord over dit onderwerp?
Houding
Wat vinden mensen van ontwikkelingssamenwerking, wat is hun mening? Staan ze er positief tegenover of juist negatief?
Gedrag
Wat voor actie wordt er ondernomen als het gaat om ontwikkelingssamenwerking? Doneren mensen geld, zetten ze een handtekening, misschien zijn ze lid van een organisatie?

Als het drieluik kennis-houding-gedrag positief kan worden beoordeeld (mensen hebben veel kennis, een positieve houding en zijn actief bezig met het onderwerp), dan is dat een blijk van een breed draagvlak. Over de relatie tussen deze drie aspecten zijn de experts het nog niet helemaal eens. Zou het zo kunnen zijn dat mensen die meer kennis hebben over het onderwerp ook eerder actief meedoen, of heeft dat helemaal niets met elkaar te maken? Een interessante vraag waar het antwoord nog op gevonden moet worden.

Waar wordt het begrip draagvlak voor gebruikt?
Het concept draagvlak wordt vooral toegepast in het veld van duurzame ontwikkeling, ontwikkelingssamenwerking valt daar ook onder. Draagvlak is een belangrijk onderwerp omdat het een factor van belang is om successen te behalen op het gebied van ontwikkelingssamenwerking. Draagvlak moet aanwezig zijn aangezien er steun nodig is voor een bepaald beleid of voor speciale programma’s. De problemen die ontwikkelingssamenwerking probeert op te lossen, zijn wereldwijde problemen waar iedereen bij betrokken zou moeten zijn. Dat gebeurt natuurlijk alleen als mensen er ook in geloven, als er dus draagvlak voor is.

Hoe wordt draagvlak gemeten?
De afgelopen tien jaar is er steeds meer interesse in de mogelijkheden tot het meten van draagvlak. Als je weet hoeveel draagvlak er is, kan daar rekening mee worden gehouden zodra er nieuwe plannen worden gemaakt. Een breed draagvlak geeft meer kans op succes, dat houdt dus in dat als er weinig draagvlak is daar iets aan gedaan moet worden. Er zijn verschillende manieren om draagvlak te meten, en iedere organisatie heeft daarin zijn eigen strategie. De driehoek kennis-houding-gedrag wordt altijd in het achterhoofd gehouden, en daar wordt het onderzoek dan op afgesteld.

In Nederland is er de laatste tien jaar al veel onderzoek gedaan naar draagvlak voor ontwikkelingssamenwerking. Voor deze onderzoeken worden verschillende criteria gebruikt om draagvlak te meten. Bijvoorbeeld het aantal mensen die de millenniumdoelen kent, de kijkcijfers van tv-programma’s over ontwikkelingssamenwerking of het bedrag dat wordt uitgegeven aan donaties voor goede doelen die gericht zijn op ontwikkelingssamenwerking. Toch blijft het een uitdaging voor vele organisaties om de specifieke effecten van hun draagvlakversterkende activiteiten te meten. Momenteel gaan meer en meer organisaties aan de slag met alternatieve vormen van monitoring en evaluatie om hier een antwoord op te bieden.

Draagvlak verbreden, hoe wordt dat gedaan?
Het is vooral door middel van voorlichting dat het draagvlak voor een beleid of project kan worden verbreed. Ook kunnen mensen direct worden betrokken bij ontwikkelingssamenwerking. Dat kan bijvoorbeeld door het organiseren van reizen of het opzetten van activiteiten. Een recent voorbeeld is het ‘Give us a Goal’ project van Plan België. Er worden vijftien jongeren ingezet om leeftijdsgenootjes te informeren over de millenniumdoelen. In september 2010 komt er een computerspel online en iedereen maakt kans op een reis naar Afrika. Op deze manier wordt de doelgroep enthousiast gemaakt over ontwikkelingssamenwerking en ondertussen pikken ze er ook nog wat van op. Verbreding van het draagvlak dus!

Wil je meer lezen over draagvlak? Bekijk dan de onderstaande bronnen eens.

In dit boek wordt uitgebreid ingegaan op duurzame ontwikkeling en het draagvlak voor deze sector.
Patrick Develtere (2003), Het draagvlak voor duurzame ontwikkeling – Wat het is en zou kunnen zijn. Antwerpen: Uitgeverij De Boeck.

Op de website van Context MasterClass is veel informatie te vinden over draagvlakversterking, ook organiseren zij lezingen en werkateliers die vrij toegankelijk zijn voor iedereen.

Meer informatie over de manier waarop het NCDO het draagvlak voor internationale samenwerking meet en hoe ze dit mooi visualiseren in een ‘draagvlakpentagram’.

Het verslag van een enquête uitgevoerd door het HIVA in 2007 over draagvlak voor ontwikkelingssamenwerking in Vlaanderen.

Alle informatie over het ‘Give us a Goal’-project van Plan België.

 Een handboek vol met tips en advies over hoe draagvlak kan worden verbreed.